برگی از تاریخ شطرنج:استاد یوسف صفوت

تاریخ ثبت مقاله: 1390/01/26

 

برگی از تاریخ شطرنج:استاد یوسف صفوت

 

استاد یوسف (سیروس، یونس) صفوت در سال 1310 در تهران دیده به جهان گشود.

علاقه وافر و پشتکار مثال زدنی استاد باعث شد که از همان سنین جوانی به عنوان یک بازیکن تراز اول در عرصه شطرنج کشور مطرح شود و با حضور او و پیشکسوتانی نظیر آقایان عصار، نوابی، لطفی، مصطفوی و نظریان به تدریج نسل اول شطرنجبازان ایرانی که هسته اولیه تیم ملی ایران در المپیاد جهانی شطرنج مسکو را تشکیل می دادند، شکل گرفت.

نخستین استاد ملی تاریخ شطرنج ایران - پیشرفت صفوت آنقدر سریع بود که در اولین دوره مسابقات قهرمانی شطرنج  ایران در سال 1335 به مقام قهرمانی رسید و با تکرار این عنوان در سال های 1336، 1338 و 1344 به مقام شامخ استاد ملی شطرنج ایران دست یافت. (بر طبق قانون فدراسیون)

وی عضو اولین تیم ملی تاریخ شطرنج ایران اعزامی به مسابقات المپیاد جهانی شطرنج مسکو در سال 1956 بود. استاد صفوت مدت 15 سال (فواصل سالهای 1335 تا 1350) عضو ثابت تیم ملی شطرنج ایران بود و در این فاصله علاوه بر المپیاد جهانی مسکو در چهار المپیاد دیگر مونیخ 1958، وارنا 1962، حیفا 1964 و زیگن 1970 حضور یافت.

اغلب بر روی میز یک تیم ملی ایران دست به مهره می شد و جالب اینکه اغلب زیباترین بازیها متعلق به ایشان بود.  در اولین حضورش در المپیاد جهانی مسکو بازیهای ایشان مورد توجه شدید مفسران قرار گرفت!

تنها شطرنج !؟ - تسلط استاد در موسیقی، فلسفه، ادبیات فارسی و حتی نجوم بر همه آشکار بود. وی علاوه بر دارا بودن اخلاق بسیار والا و نیکو که ایشان را زبانزد خاص و عام نموده بود، حافظ و مفسر آثار شعرای بنام ایران از قبیل حافظ، مولونا، سعدی و خیام بود. ساز تخصصی استاد سه تار بود در حالی که تار را نیز دلنواز می نواخت.

ایشان به علت مراقبت از مادر بیمار و رابطه عاطفی شدید با او هیچ گاه ازدواج نکرد.

در زمان حیاتش از او برای نگارش مقدمه برای بسیاری کتب شطرنجی درخواست  می­شد که در این میان مقدمه ترجمه کتاب وسط بازی الکسی سوئیتین جزء بیادماندنی ترین هاست.

خانواده ای هنرمند - داریوش صفوت بزرگترین برادر استاد صفوت؛ از اساتید بنام موسیقی ایران است. دکتر داریوش صفوت در سال ۱۳۴۷ مرکز حفظ و اشاعه موسیقی ایران وابسته به سازمان رادیو تلویزیون وقت را بنیان نهاد و تا سال ۱۳۵۹ مدیریت آن را بر عهده داشت. از جمله ویژگیهای این مرکز این بود که شاگردانی همچون محمدرضا شجریان، محمدرضا لطفی، جلال ذوالفنون و ... حقوق میگرفتند تا از بزرگان موسیقی ردیف و نوازندگی بیاموزند!

استاد داریوش صفوت همچنین کنسرت‌های متعددی را در اقصی نقاط جهان اجرا نموده ‌است. از شاگردان معروف وی می توان پرویز مشکاتیان، مجید کیانی و دکتر هما سادات افسری را نام برد. داریوش صفوت در سال ۱۳۸۵ موفق به دریافت نشان «شوالیه هنر و ادب» Chevalier De L'ordre Des Arts et Des Letters گردید که بالاترین نشان هنری کشور فرانسه می‌باشد.

برادر دیگر وی یکی مشهورترین گیتاریست های جهان به شمار می رود که البته در خارج از ایران و با نام دیگری زندگی می کند. خواهر ایشان سرکار خانم فرشته صفوت 67 ساله با تسلط کامل و مثال زدنی به دو زبان انگلیسی و فرانسه، پیانیستی زبردست و نقاشی ماهر است.

استاد یوسف صفوت با اینکه تحصیلات آکادمیک چندانی نداشت در نگارش پایان نامه های بی شماری (در مقطع دکترای ادبیات فارسی!) نقشی موثر داشت. وی یکی از کارمندان عالی رتبه شرکت ملی نفت ایران بود.

و سرانجام درگذشتی غریبانه - سرانجام نخستین استاد ملی تاریخ شطرنج ایران در حالی که در سالهای پایانی عمر به بیماری آلزایمر دچار شده بود در تاریخ نهم بهمن ماه سال 1381 در سن 71 سالگی در سرای سالمندان سعادت آباد تهران چشم از جهان فرو بست.

مشاهده بازیهای استاد یوسف صفوت
پانوشت : به زودی تصاویر بیشتری از استاد به مطلب اضافه خواهد شد

 

استاد پیشکسوت پرویز رحیم خانی در شهریور ماه 1375 در نخستین شماره ماهنامه شطرنج ایران (با مدیر مسئولی سرپرست حال حاضر فدراسیون شطرنج مهندس محمدجعفر کامبوزیا) نوشته است :

اولین پرواز به گذشته را اختصاص به استاد یوسف صفوت و اولین حضور تیم ملی ایران در المپیاد جهانی شطرنج می دهیم.

صحبت درباره شطرنج معاصر ایران و استاد یوسف صفوت تقریباً مترادف است. این دو چندان در هم عجین شده اند که گفتگو درباره یکی بدون دیگری معنایی ندارد ...

درباره بازیهای استاد، شرکت وی در مسابقات داخلی و بین المللی مطالب زیادی هست که بعضی نوشته شده و نوشته خواهد شد. در این اشاره مختصر که مربوط به اولین حضور ایران در المپیاد شطرنج است، درباره شخصیت والای این انسان دانشمند قدری صحبت می کنیم.

مهارت وی تنها در شطرنج نیست. استاد در ادبیات و زبان فارسی و عربی فاضل و صاحب نظر است. دوستان و شاگردان ایشان که بسیار هستند مشکلات خود را در شعر و بخصوص شعر حافظ، از ایشان می پرسند.

در شناخت خیام و دیگر بزرگان ادب ایران بی اطلاع نیستند. استاد صفوت در موسیقی ایرانی نیز بسیار وارد هستند و نگارنده سعادت این را داشته که به وقت نواختن تار و سه تار (دو سازی که استاد توانا هستند) خدمت ایشان باشم.

در موسیقی کلاسیک نیز دستی تمام دارند و با آثار بزرگان موسیقی آشنایند.

گفتنی زیاد است. علاوه بر این، ایشان همیشه ورزش بدنی را مورد توجه قرار داده اند. در جوانی به ژیمناستیک و شنا و در تمام دوران زندگی به بدن سازی و تزکیه از راه یوگا و کوهنوردی مشغول بوده اند.

استاد علاقه ی خاصی به جوانان دارند و همیشه شاهد بوده ام که از پیشرفت جوانان و پیروزی آنان شاد شده اند و هیچ گاه عادت مذموم بغض و حسادت در ایشان دیده نشده است.

این مطلب نوشته یک شاگرد درباره ی استادش نیست. تدریس ایشان در کلاسهای شطرنج برای جوانان شاهد این مدعا است.

مطلب زیر از نشریه ی فدراسیون شطرنج کشور، ضمیمه مجله انجمن ملی تربیت بدنی و پیش آهنگی ایران، شماره چهارم به دست آمده است. مدیر : خشایار مصطفوی کاشانی، تاریخ انتشار یکم آبان ماه 1335، بهای این شماره در سراسر کشور 10 ریال، آبونمان برای ده شماره در سراسر کشور 85 ریال.


» دوازدهمین المپیاد شطرنج و بیست و هفتمین کنگره فدراسیون بین المللی

هشت نفر برای شرکت در این مسابقات انتخاب شدند ...

«میز اول برای آقای یوسف صفوت، دوم آقای خشایار مصطفوی، سوم آقای عبدالحسین نوابی، چهارم آقای عباس لطفی، دو نفر آقایان دکتر عصار و مهندس نظریان عنوان رزرو داشتند. و به علاوه آقایان صمصامی و مشهور به عنوان نماینده ایران همراه تیم بودند»

جریان سفر آقایان جالب توجه است ...

هیئت هشت نفری به ریاست آقای عصار در ساعت 5 صبح روز یکشنبه 28 مرداد (روز تاریخی!) از تهران به بندر انزلی حرکت کرد و پس دو روز توقف در آنجا با کشتی به سوی باکو رهسپار شد.

ساعت 5 روز چهارشنبه 31 شهریور به باکو رسید و پس از یک روز و نیم توقف با طیاره به طرف مسکو حرکت کرد ...

داستان زون غرب آسیا خواندنی است ...

به علاوه بنا به پیشنهاد نماینده ی ایران و تصویب سایر نمایندگان، زون  (Zone)جدیدی به نام زون آسیایی تشکیل گردید ... چون سطح شطرنج رژیم اشغالگر قدس از سایر کشورهای این زون بالاتر بود و به علاوه دو استاد بین المللی موسوم به چیرنیاک و پودات داشت مقرر شد که مرکز زون آسیایی آنجا باشد.

نه زون شطرنج در آن زمان در دنیا بود : 1- اروپای غربی، 2- اروپای مرکزی، 3- اروپای شرقی، 4- اتحاد شوروی، 5- آمریکا، 6- کانادا، 7- امریکای مرکزی، 8- امریکای جنوبی و 9- آسیا شامل کشورهای ایران، رژیم اشغالگر قدس، استرالیا، فیلیپین، مغولستان و هندوستان.

«ضمناً به آقای "دگالوای اوکلی" از بلژیک و "ویکتور کورچنوی" از شوروی درجه ی استاد بزرگی داده شد»

جشن افتتاحیه ی دوازدهمین المپیاد شطرنج در تالار مرکزی ارتش سرخ برگزار شد. در این جشن رئیس فدراسیون بین المللی شطرنج آقای فلس رگارد (سوئدی) و معاون اول او آقای مارسل برمان (فرانسوی) شرکت کرده بودند ...

در این مسابقه که در سال 1956 در مسکو برگزار شد، 34 تیم شرکت کرده بودند. با توجه به مسابقات تیم های آسیا که گزارش آن را در همین شماره می خوانید و 41 تیم در آن شرکت کرده است، فرق این دو را می فهمیم.

این 34 تیم به چهار گروه تقسیم شده بودند. گروه چهارم شامل کلمبیا، رومانی، مجارستان، بلژیک، ایران، آلمان شرقی، چکسلواکی و فیلیپین بود. در این گروه مجارستان اول و ایران هشتم شد. تنها برد ایران 2.5 بر 1.5 از تیم بلژیک بود.

تیم شوروی در دسته ی خود اول و به طور کلی قهرمان المپیاد شناخته شد. تیم یوگسلاوی دوم و تیم مجارستان سوم شد. تیم شطرنج ایران در دسته خود با 19 پوئن از 36 پوئن چهارم شد.

در دور اول ایران با یونان بازی می کرد. این مسابقه را تیم ایران 3 بر 1 به یونان باخت و تنها بازی صفوت با استاد یونانی سیاپراس به نفع ایران تمام شد.


 مشاهده بازی
 «نخستین پیروزی تاریخ ایران در المپیاد های جهانی شطرنج»
صفوت با شکست استاد سایپراس تک امتیاز ایران را از یونان گرفت

 
 


 مشاهده بازی
استاد صفوت علی رغم ارائه یکی از درخشان ترین بازیهای المپیاد
نتیجه را به استاد بزرگ ویلیام لومباردی (تنها دستیار بابی فیشر) سپرد

 


 مشاهده بازی
استاد صفوت در برابر استاد بزرگ اوکلی یکی از مشهورترین تئوریسن های جهان

 


 مشاهده بازی 

پیروزی استاد صفوت در برابر لئونارد باردن یکی بنام ترین مربیان شطرنج جهان
و خالق کتاب چگونه بهتر شطرنج بازی کنیم (نام کتاب در ایران : تئوری شطرنج)

 


مسعود مصلحی خبرنگار توانای سالهای دور روزنامه اطلاعات و (تنها خبرنگار ایرانی حاضر در رویارویی قهرمانی جهان کارپف- کورچنوی در باگیو فیلیپین) در رابطه با استاد صفوت گفته است :

در جمع پیشکسوتان که هستم همه از استاد صفوت به نیکی یاد می کنند. استاد خشایار مصطفوی کاشانی بارها به من متذکر شده اند که استاد صفوت برخلاف ما که همیشه با کتاب و تدارک وارد مسابقات می شدیم، تنها همراهش بر سر میز مسابقه خلاقیتش بود.  جالب اینکه این خلاقیت که برپایه شعور شطرنجی ناب وی استوار بود، همیشه تئوری های کتاب را غافلگیر می کرد!!


                                                                نقل از سایت شطرنجیان

نظرات

نام

ایمیل   (نمایش داده نخواهد شد)
نظر

حامیان


قهرمانان
  • استاد بزرگ شاهین لرپری زنگنه
    استاد بزرگ شاهین لرپری زنگنه
    کسب عنوان برترین بازیکن جوان آسیا از سوی فدراسیون شطرنج آسیا (2016)
    شرکت در مرحله نیمه نهایی مسابقات قهرمانی کشور وراه یابی به فینال مسابقات در سال 1396
    نایب قهرمانی لیگ برتر باشگاهای کشوربه همراه تیم ذوب آهن وکسب مقام اول (میز1) در سال 1395
    کسب اخرین نورم استاد بزرگی در مسابقات المپیادجهانی به همراه تیم ملی بزرگسالان
    کسب مقام سوم قهرمانی جهان در رده سنی زیر 18 سال -2016
    کسب مدال طلای تیمی قهرمانی جهان در المپیاد زیر 16 سال 2015 - مغولستان
    کسب عنوان قهرمانی اسیا در رده سنی زیر 16 سال - 2015(کره جنوبی)
    کسب مقام دوم مشترک اوپن گرجستان 2015
    کسب اولین نورم استادبزرگی در تیرماه 94 (بلغارستان)
    کسب عنوان استادی بین المللی در فروردین 94(تایلند)
    کسب عنوان سومی تیمی مسابقات المپیاد جهانی 2014 مجارستان
    قهرمان اسیا در رده سنی زیر 16 سال -2014- هند
    کسب مدال تیمی مسابقا بین المللی قونیه ترکیه 2014
    کسب مدال برنز تیمی مسابقا بین المللی قونیه ترکیه 2013
    مقام دومی قهرمانی اسیا - رده سنی زیر 14 سال - ایران 2013
    مقام دوم تيمي و كسب مدال نقره ميز 5 در المپياد جهاني زير 16 سال (تركيه - 2012)
    مقام اول تیمی مسابقات قونیه - ترکیه 2012
    قهرمان اسیا در رده سنی زیر 14 سال سريلانكا و کسب مدال تیمی زیر 14 سال
    کسب مدال نقره تیمی سریع زیر 14 سال سریلانکا 2012
    مقام چهارم (مشترک با سوم ) جهان زیر 12 سال برزیل 2011
    قهرمان اسيا زير 12 سال فیلیپین 2011
    مقام ششم جهان زیر 12 سال 2010 یونان
    مقام هفتم جهان زیر 10 سال ترکیه 2009
    قهرمان اسيا زیر 10 سال 2009 هند و همچنین طلای تیمی زیر 10 سال
    مقام اول كشور در رده سني زير 12 سال
    مقام چهارم مسابقات زیر 14 سال قهرمانی جهان 2011
    قهرمان کشوردر سال 90-1389
    کسب مدال طلای asean ویتنام 2009 و اخذ عنوان استادی فیده
    کسب مدال تیمی زیر 10 سال - ویتنام 2008

  • استاد بین المللی نیما جوانبخت
    استاد بین المللی نیما جوانبخت
    کسب مقام سوم اسیا در رده سنی زیر 20 سال - 2015 قرقیزستان
    کسب مقام قهرمانی کشور در رده سنی زیر 20 سال - 1394
    کسب مقام دومی مسابقات سریع و چهارمی متعارف قهرمانی اسیا - رده سنی زیر 18 سال -ایران 2013
    كسب مقام دوم تيمي در مسابقات المپياد جهاني زير 16 سال (استانبول 2012)
    مقام چهارم زير 16 سال اسيا (2012 سريلانكا)
    مقام اول اسيا در مسابقات سريع و بليتس زير 16 سال اسيا (2012 سريلانكا)
    مقام دوم تيمي زير 16 سال اسيا (2012 سريلانكا)
    مقام ششم مسابقات قهرمانی جهان در رده سنی زیر 16 سال 2011
    قهرمان جشنواره سراسری کشور در سال 90
    مدال نقره زیر 16 سال اسیا فیلیپین 2011
    نفر سوم مسابقات قهرمانی کشور در رده سنی زیر 16 سال
    مدال برنز تیمی المپیاد جهانی2011 - مدال طلای انفرادی المپیاد جهانی 2011
    مدال طلای تیمی مسابقات ازاد ترکیه 2011

  • هستی خسروی
    هستی خسروی
    مقام دوم رده سنی زیر 10 سال1396
    کسب عنوان سومی قهرمانی جهان در رده سنی زیر 8 سال -216
    قهرمان کشور در رده سنی زیر 8 سال دختران - 1394
    نایب قهرمان رده سنی زیر 6 سال جشنواره کشور - 1392

  • محمدصادق نادری
    محمدصادق نادری
    قهرمان مسابقات اماتوزی اسیا- اصفهان 2016
    نایب قهرمان رده سنی زیر 14 سال پسران - 1394

  • محسن ترکان
    محسن ترکان
    نایب قهرمان مسابقات اماتوری اسیا- اصفهان 2016
  • امیرحسین بادکوبی
    امیرحسین بادکوبی
    کسب مقام سوم رده سنی زیر 14 سال کشور در سال 1391
    كسب مقام اول اوپن زنده ياد دكتر نوابي (كرمان -1391)
    نایب قهرمان مسابقات زیر 20 سال کشور در سال 1391
    مقام سوم در رده سنی زیر 12 سال در سال 90-1389

  • علیرضا آقائی
    علیرضا آقائی
    کسب مقام سوم رده سنی زیر 18 سال کشور در سال 1391
    مقام دوم تيمي زير 16 سال اسيا(سريلانكا2012)
    نفر دوم مسابقات قهرمانی کشور در رده سنی زیر 16 سال در سال 90-1389
    تکرار مقام دوم رده سنی زیر 16 سال کشور - سال 91-1390

  • فراز قلعه دار
    فراز قلعه دار
    نايب قهرمان اوپن زنده ياد دكتر نوابي (كرمان - 1391)
    قهرمان کشور در سال 1390 (رده سنی زیر 20سال)

  • استاد فیده بانوان پرنیان عباسی
    استاد فیده بانوان پرنیان عباسی
    کسب مقام سوم رده سنی زیر 12 سال کشور در سال 1391
    کسب مقام اول مشترک و عنوان استادي فيده مسابقات اسه ان در مسابقات اسه ان 2012
    مقام دوم قهرمانی کشور در رده زیر 10سال- سال 90-1389

  • رامیلا واگوهیان
    رامیلا واگوهیان
    مقام سوم زیر 18 سال 1396
    کسب مقام سوم بازیهای سریع مدارس اسیا در رده سنی زیر 15 سال دختران - تهران 2016
    نایب قهرمان کشور در رده سنی زیر 20 سال دختران - 1394
    نایب قهرمان کشور در رده سنی زیر 18 سال - 1393
    مقام سوم قهرمانی کشور - رده سنی زیر 14 سال - 1392
    مقام دوم زیر 8سال کشور در سال 1388

  • اشکان ازلی
    اشکان ازلی
    نایب قهرمان کشور در رده سنی زیر 16 سال(1392) و راهیابی به مسابقات قهرمانی اسیا(2014)
  • آنوشا مهدیان
    آنوشا مهدیان
    مقام اول رده سنی زیر 16 سال 1396
    مقام دوم مسابقات سریع آسیا رده سنی زیر 20 سال 1396
    مقام دوم کشور مرحله اول ودوم رده سنی زیر 14 سال 1395
    مقام دوم مرحله اول کشور رده سنی زیر 20سال 1395
    مقام سوم رده سنی زیر 14 سال دختران - 1394
    قهرمان کشور در رده سنی زیر 20 سال دختران - 1394
    قهرمان کشور در رده سنی زیر 12 سال - 1393
    مقام سوم مسابقات قهرمانی کشور رده سنی زیر ١٢سال _ 1392

  • طناز ازلی
    طناز ازلی
    مقام دوم مسابقات آسیایی رده سنی زیر 16 سال 2017
    مقام سوم سریع قهرمانی آسیا رده سنی زیر 16 سال 2017
    قهرمان کشور دررده سنی زیر16سال دختران 1395
    نایب قهرمان رده سنی زیر 15 سال دختران مدارس اسیا و کسب عنوان wcm - تهران 2016
    نایب قهرمان کشور در رده سنی زیر 14 سال - 1393

  • فاطمه مشهدی
    فاطمه مشهدی
    مقام سوم رده سنی زیر 10 سال 1396
    کسب عنوان دومی مسابقات سریع مدارس اسیا در رده سنی زیر 9 سال دختران - تهران 2016
    نایب قهرمان کشور در رده سنی زیر 8 سال دختران - 1394
    قهرمان کشور در جشنواره کشوری رده سنی زیر 6 سال - تهران - 1392

  • کیارش نجفی
    کیارش نجفی
    1390- مقام سوم تیمی دانش اموزان اسیا2011
    قهرمان استات اصفهان در رده سنی زیر 16 سال - 1394

  • خشایار رجبی یزدی
    خشایار رجبی یزدی
    مقام سوم تیمی دانش اموزان اسیا - 2011
  • امید کریمی
    امید کریمی
    دارنده مدال برنز قهرمانی کشور کم بینایان و نابینایان - 1395 رامسر
  • عسل کاظم زاده
    عسل کاظم زاده
    کسب عنوان بهترین بازیکن ریتینگ دار زیر 1900 بانوان اماتوری اسیا- اصفهان 2016
    قهرمان استان در رده سنی زیر 12 سال - 1393
    راهیابی به فینال قهرمانی کشور بانوان (انتخابی تیم ملی بزرگسالان)1393
    قهرمان استان در رده سني زير 10 سال دختران -1391
    قهرمان استان در رده سنی زیر 20 سال دختران - سال 1390
    مقام هفتم رده سنی زیر 10 سال کشور - سال 91-1390
    مقام چهارم مسابقات قهرمانی کشور رده سنی زیر 8 سال 90-1389

  • آیدا عباسی
    آیدا عباسی
    نفر چهارم کشور در رده سنی زیر 10 سال 91-1390 و قهرمان استان در رده سنی زیر 10 سال دختران
    نفر چهارم کشور در رده سنی زیر 10 سال 91-1390
    قهرمان استان در رده سنی زیر 10 سال دختران

  • آرش جعفری قورتانی
    آرش جعفری قورتانی
    قهرمان زیر 8 سال پسران(شهرستان اصفهان) - 1397
  • محمدپارسا نطنزیان
    محمدپارسا نطنزیان
    قهرمان زیر 10 سال پسران(شهرستان اصفهان) - 1397
  • مبین افضل
    مبین افضل
    قهرمان زیر 12 سال پسران(شهرستان اصفهان) - 1397
  • علی اسدی اجگردی
    علی اسدی اجگردی
    قهرمان زیر 14 سال پسران(شهرستان اصفهان) - 1397
  • کامیار خسروی
    کامیار خسروی
    قهرمان زیر 16 سال پسران(شهرستان اصفهان) - 1397
  • مائده یوسفیان
    مائده یوسفیان
    مقام سوم زیر 8سال جام اینده سازان کشور -اردیبهشت 1397
  • هیات شطرنج شهرستان اصفهان
    هیات شطرنج شهرستان اصفهان
    قهرمان لیگ شهرستانهای تابعه استان اصفهان-1397